De grondslag is het recht waarop een eis of verweer is gebaseerd. In principe hoort de rechter "in te zoomen" op de feiten , dus datgene wat er daadwerkelijk is gebeurd. De rechter moet vervolgens bepalen welke rechtsregels van toepassing zijn. Het is echter niet aan te raden om alleen daarop te vertrouwen.

Bovendien zijn er zaken, waar een partij zelf mee moet komen. Een voorbeeld is verjaring. Als een leverancier een rekening in de kast laat liggen en hij deze jaren later tegenkomt, kan het zijn dat de rechtsvordering is verjaard. Als de leverancier naar de rechter stapt, zul je - zoals het heet - een beroep moeten doen op verjaring. De rechter mag niet uit eigen beweging bepalen dat de vordering verjaard is.

Ter nadere verduidelijking geven we een voorbeeld van enkele grondslagen. Een rekening wordt niet betaald. De leverancier heeft enkele aanmaningen gezonden, maar de klant geeft niet thuis. Er wordt een incassobureau ingeschakeld, zonder resultaat. De leverancier wil nu de rechter inschakelen. De vordering zal uit drie onderdelen bestaan:

1. Betalen van de rekening (vordering tot nakoming van de verbintenis)
2. Schade wegens gemaakte kosten, zoals de aanmaningen en het incassobureau (vordering wegens toerekenbaar tekortschieten in de nakoming van een verbintenis).
3. Wettelijke rente

Als je alles "bij elkaar zou vegen", dan ontstaan er problemen, zeker als niet duidelijk is, waaruit de vordering bestaat. Het is tevens noodzakelijk om de kosten te motiveren en te specificeren.

Ook de tegenpartij zal moeten opletten. Zou die bijvoorbeeld niet protesteren tegen de schade, dan mag de rechter die kosten toewijzen, zelfs als die niet kloppen.